Wat moet ik regelen voor AI-geletterdheid in mijn bedrijf?

Sinds februari 2025 vraagt de AI Act dat bedrijven die AI inzetten hun mensen helpen er verstandig mee te werken. In 2026 is die plicht verzacht, maar niet verdwenen. Wat je praktisch regelt, in vijf stappen en zonder certificaat.

Je regelt AI-geletterdheid door te weten welke AI-tools je team gebruikt, uit te leggen wat die wel en niet kunnen, af te spreken welke gegevens er niet in mogen en vast te leggen wat je daarvoor hebt gedaan. Artikel 4 van de AI Act vraagt dat sinds 2 februari 2025. Sinds de aanpassing van 2026 is het een inspanningsplicht: je moet AI-geletterdheid ondersteunen, maar hoeft geen niveau te garanderen. Een certificaat is niet nodig.

"AI-geletterdheid" klinkt als een cursus die je team moet volgen. Voor een MKB-bedrijf is het eenvoudiger. In deze post lees je wat de regel vraagt, wat er in 2026 veranderde en hoe je het in een middag regelt. Het hele overzicht van de AI Act staat in de EU AI Act voor het MKB.

Dit is uitleg, geen juridisch advies.

Wat zegt de AI Act over AI-geletterdheid?

Bedrijven die AI-systemen maken of inzetten, moeten hun medewerkers en andere mensen die namens hen met AI werken helpen om dat verstandig te doen. Verstandig betekent: weten wat het systeem kan, waar het fouten maakt, welke risico's er zijn en hoe je de uitkomst beoordeelt.

Wat "voldoende" is, hangt af van wie het gebruikt en waarvoor. Een medewerker die met AI een social post schrijft, hoeft minder te weten dan iemand die AI inzet bij het beoordelen van sollicitaties.

Wat is er in 2026 veranderd?

In de zomer van 2026 is de AI Act aangepast via de Digital Omnibus. Artikel 4 is daarbij verzacht. De oude tekst vroeg bedrijven te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid. De nieuwe tekst vraagt de ontwikkeling ervan te ondersteunen, zonder dat er voor ieder individu een bepaald niveau gegarandeerd hoeft te worden. Daarnaast moeten de Europese Commissie en de lidstaten bedrijven, vooral het MKB, daarbij helpen.

De plicht is dus lichter, maar niet weg. Ze geldt nog steeds sinds februari 2025, en sinds augustus 2026 is er toezicht.

Wat moet ik concreet doen?

Vijf stappen, en de meeste kosten minder dan een uur.

1. Maak een lijst van AI-tools. Welke tools gebruikt je team, wie gebruikt ze en waarvoor? Vergeet de gratis tools niet die mensen zelf zijn gaan gebruiken. Die zijn vaak het grootste risico, omdat niemand weet welke gegevens erin gaan.

2. Spreek af wat er niet in mag. Persoonsgegevens van klanten, medische informatie, wachtwoorden, vertrouwelijke offertes van anderen. Leg vast welke tools wel met klantgegevens mogen werken, en op welke manier.

3. Leg uit waar AI fouten maakt. AI verzint soms feiten die overtuigend klinken. Hij kent je bedrijf niet, tenzij je het hem vertelt. Hij kan bevooroordeeld zijn. Wie dat weet, leest een antwoord anders.

4. Bepaal wie wat controleert. Een tekst die naar een klant gaat, leest iemand na. Een berekening die AI maakte, controleert iemand. Een beslissing over een mens neemt een mens.

5. Leg vast wat je deed. Een document met de lijst van tools, de afspraken en wanneer je ze met je team hebt besproken. Bewaar het en werk het bij als er een tool bijkomt.

Is een training verplicht?

Nee. Een formele training of een certificaat is niet verplicht. Een overleg waarin je de afspraken doorneemt, een korte instructie bij een nieuwe tool en de vastlegging daarvan zijn voor een klein bedrijf een redelijke invulling.

Voor wie AI inzet in gevoelige processen, zoals werving, financiële beslissingen of zorg, ligt de lat hoger. Daar is meer kennis nodig, en vaak ook een jurist.

Waarom zou ik het doen als de plicht lichter is?

Omdat de risico's dezelfde blijven. Een medewerker die klantgegevens in een gratis AI-tool plakt, veroorzaakt een datalek, AI Act of niet. Een offerte met een verzonnen bedrag kost je een klant. Een post met een AI-beeld dat echt lijkt, zonder vermelding, kost je vertrouwen.

AI-geletterdheid is in de kern gewoon goed werkgeverschap: je mensen leren hoe ze een nieuw stuk gereedschap goed gebruiken.

Hoe pak je het aan als je AI-systemen laat bouwen?

Laat je een chatbot, agent of workflow bouwen, dan hoort uitleg bij de oplevering. Wie het systeem beheert, moet weten wat het doet, waar de grenzen liggen en wat te doen als het misgaat. Vraag daarom documentatie die je team begrijpt, en een moment waarop het systeem wordt uitgelegd.

Ook goedkeuringsstappen in het systeem zelf helpen. Een agent die eerst een concept voorlegt, maakt van elke medewerker vanzelf een controleur. Zie goedkeuring en controle bij AI.

Een eenvoudig AI-beleid op één pagina

Deze AI-tools gebruiken we, voor dit werk.
Deze gegevens gaan er nooit in.
Wat naar een klant gaat, leest een mens na.
Beelden en video die echt lijken, vermelden we als AI-gemaakt.
Een nieuwe tool bespreken we eerst met [naam].
Laatst besproken met het team op [datum].

Welke content je moet labelen, staat in de uitleg over de AI Act hierboven gelinkt. Voor de privacykant lees je het artikel over AVG en koude acquisitie.

Hoe helpt dGEN je hiermee?

Bij elk systeem dat we bouwen, leveren we uitleg die je team begrijpt, met de grenzen en goedkeuringsstappen erin. Wil je weten welke AI-tools je bedrijf gebruikt en hoe je ze veilig laat samenwerken, dan lopen we ze samen door in een adviesgesprek. Plan een gesprek.

Veelgestelde vragen

Geldt AI-geletterdheid ook als ik alleen ChatGPT gebruik?

Ja. Ook een algemene AI-assistent is een AI-systeem dat je inzet voor je werk. Voor een zzp'er betekent het vooral: weet wat je erin stopt en controleer wat eruit komt.

Wie houdt toezicht?

Nationale toezichthouders, in Nederland onder meer de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI. Sinds augustus 2026 kunnen zij handhaven.

Moet ik freelancers ook meenemen?

Ja, de regel gaat over iedereen die namens jou met AI werkt. Deel je afspraken dus ook met freelancers en uitzendkrachten.

Verder lezen in de kennisbank

Meer uit de blog

dGEN Productions, AI-bureau in Veldhoven, regio Eindhoven (Brainport), onderdeel van dGEN Labs. De Run 1141 (1e verdieping, nr. 12), 5503 LB Veldhoven · info@dgenproductions.nl · 06-87413056 · KvK 97916137 (eenmanszaak) · btw NL005295840B15